حوزة اخلاقي و تربيتي.

حوزة اخلاق و رفتار

اكثر عوامل تأثيرگذار، در اين حوزه قرار دارند. به همين خاطر، تقويت اين حوزه براي نفوذ و تأثيرگذاري بسيار مهم است و بايد توجه بيشتري به آن شود. براي تقويت اين حوزه، بايد به تمام آنچه را كه در كتابهاي اخلاقي براي تربيت گفته اند عمل كنيم. ـ البته متناسب با موقعيت زماني و مكاني و... ـ در زير به تعدادي از آنها اشاره مي كنيم:

1. احترام به شخصیت دانشآموزان: مهمترین خصیصه که باعث نفوذ در دانشآموزان میشود، احترام معلم به شخصیت دانشآموزان است. زیرا احترام یکی از نیازهای پایهای انسان است. هر رفتاری از طرف معلم که احترام دانشآموزان در آن نادیده گرفته شود، سبب تنفر دانشآموزان از معلم میگردد. حتی اگر دانشآموزان تخلف کنند، معلم میتواند با استفاده از روشهایی او را مجازات کند که موجب بیاحترامی نگردد مثلا از توهین، فحش، خرد کردن شخصیت دانشآموز اجتناب کند. بلکه با کم کردن نمره، امتیاز، تذکر، اخم کردن دانشآموز را تنبیه نماید.

2. خوشرویی و محبت: در منابع اسلامی روی مسأله حسن خلق و گشاده رویی زیاد تأکید شده است. گشاده رویی یکی از راههای نفوذ در دیگران است. لذا اگر معلم در کلاس درس رفتارهایی داشته باشد که اخلاق خوب او را نشان دهد، در حد زیادی میتواند دانشآموزان را جذب کند. در روانشناسی اجتماعی نیز تبسم کردن، خوشرویی، ظاهر جذاب، تماس چشمی، علاقه نشان دادن از عوامل نفوذ و تأثیر گذاری به حساب آمده است اگر شاگردان احساس کنند که معلم آنها را دوست دارد و خالصانه در صدد رشد و ترقی آنهاست، این معلم بیشتر در دل شاگردان نفوذ میکند.

3. طرح مباحث تربیتی در کلاس: در كلاس درس، علاوة بر موضوع درس، بايد به مباحث و رفتارهاي تربيتي و اخلاقي خود و دانش آموزان توجه داشته باشيم، زيرا آموزش و تربيت دو بال هستند و انسان با يك بال نمي تواند پرواز كند. امام خميني (ره) در درسها، مطالب علمي و اخلاقي را جدا از هم نمي دانستند. درس ايشان تنها يك سلسله مباحث خشك علمي نبود. بلكه در درسهايشان مطالبي را مي فرمودند كه طلبة واقعي را تربيت ميكرد، شاگردي كه براي آيندة اسلام مفيد باشد.

4. صداقت و راستی: دانش آموزان به طور فطري صداقت و راستي را دوست دارند. معلم بايد از دروغگوئي دوري كند. دروغ گفتن، شيوة مردان بي ايمان است، زيرا دروغگوئي و عدم صداقت باعث سلب اعتماد، است و مخل به ارتباط متقابل بين معلم و شاگرد. در نتيجه شاگردان نمي توانند به سخنان ديگر معلم ـ حتي سخنان درست معلم ـ اعتماد كنند.

5. رعايت عدالت و انصاف: رعایت انصاف و عدالت نيز در برخورد با شاگردان بسيار مهم است. اگر معلم به بعضي از شاگردان بسيار اهميت بدهد، يا رعايت انصاف، در برخورد با عمل خلاف دانش آموزان نداشته باشد، موجب بدبيني دانش آموزان مي شود، که مانع نفوذ در شاگردان است.

6. تواضع و فروتنی: بايد با دانش آموزان با تواضع و فروتني برخورد كرد نه با رفتاري متکبرانه هيچگاه نبايد علم و دانائي ما باعث اينگونه رفتارها شود. سقراط مي گويد: «من فقط يك چيز مي دانم كه آن اينكه هيچ چيز نمي دانم». اينگونه برخورد كردن منجر به راحتي شاگرد در كنار معلم و ارتباط بيشتر با او مي شود، و اين بهترين زمان براي نفوذ در دل آنهاست.

البته اين را نيز بايد توجه داشت كه اين تواضع نبايد به کاهش اعتماد به نفس بينجامد يعني خود را كمتر از آنچه كه هستيم نشان بدهيم.

7. دلسوزی و مراقبت: دلسوزي معلم نسبت به شاگرد و تفقد از احوالات ايشان يكي از عوامل مهم نفوذ در دل شاگردان است. يكي از شاگردان امام خميني (ره) در خاطره اي از ايام حضور امام در قم مي گويد: طلبه اي گمنام بودم، يك ماه بيمار شدم، امام خميني (ره) تمام چهارشنبه ها به عيادت من مي آمدند. و روشن است که اين عيادت ها چقدر در دلبستگي و تأثير او از استادش (امام) موثر بود.

8. داشتن شخصیت اجتماعی مثبت: داشتن شخصيت اجتماعي مثبت از ديدگاه دانش آموز را نيز مي توان يكي از اين عوامل دانست. مثلاً اگر معلمي با ديگر همكارانش با احترام برخورد نکند يا رفتار زننده اي داشته باشد، يقيناً دانش آموزان نيز رعايت احترام و حريم را نمي كنند. اينگونه افراد هيچگونه تأثير مثبتي نمي توانند بر روي دانش آموزان داشته باشند.

9. از ديگر عوامل اين حوزه مي توان اين عوامل را بطور خلاصه ذكر كرد:

ـ داشتن اخلاص و توجه به خدا.

ـ تناسب بين گفتار و رفتار معلم.

ـ اطلاع از نام و مشخصات شاگردان و صدا زدن آنها به اسم مورد علاقه آنها.

ـ و... .

توضیح جو های موجود در مدرسه...